Azbest to naturalny minerał o włóknistej budowie, a eternit to wyrób budowlany, w którym azbest połączono z cementem. Zagrożenie pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy z płyt uwalniają się włókna, dlatego ich demontaż mogą prowadzić wyłącznie wyspecjalizowane firmy. Wszystkie wyroby zawierające azbest powinny zostać usunięte do 31 grudnia 2032 roku.
Azbest a eternit – czym się różnią?
Określenia „azbest” i „eternit” bywają stosowane zamiennie, ale nie oznaczają tego samego. Azbest jest surowcem mineralnym, natomiast eternit to nazwa handlowa wyrobów budowlanych wykonanych najczęściej z cementu i włókien azbestowych. Z takiej mieszanki produkowano między innymi płyty faliste i płaskie, pokrycia dachowe, płyty elewacyjne oraz elementy instalacji.
| Cecha | Azbest | Eternit |
|---|---|---|
| Definicja | Grupa naturalnych minerałów krzemianowych o strukturze włóknistej | Wyrób budowlany, najczęściej płyta azbestowo-cementowa |
| Pochodzenie | Występuje naturalnie w skałach | Powstaje w procesie produkcji z cementu i azbestu |
| Zastosowanie | Surowiec wykorzystywany w różnych gałęziach przemysłu | Pokrycia dachowe, elewacje, płyty balkonowe, rury i przewody |
Eternit był popularny ze względu na trwałość, odporność na wysoką temperaturę i działanie wielu substancji, niewielką masę oraz stosunkowo niski koszt. Dziś jego obecność w budynku wymaga oceny stanu technicznego i zaplanowania bezpiecznego usunięcia.
Dlaczego azbest jest szkodliwy?
Niebezpieczeństwo wiąże się z mikroskopijnymi włóknami azbestu. Gdy płyta zostanie złamana, przecięta, pokruszona albo zacznie się degradować, włókna mogą przedostać się do powietrza. Wraz z wdychanym pyłem trafiają do dróg oddechowych, a część z nich dociera głęboko do płuc, gdzie drażni tkanki i może pozostawać przez długi czas.
Nienaruszony eternit zwykle uwalnia mniej włókien niż materiał uszkodzony mechanicznie. Nie oznacza to jednak, że można go samodzielnie sprawdzać, wiercić w nim lub naprawiać. Starzenie się płyt, działanie wilgoci, mrozu i promieniowania oraz wcześniejsze uszkodzenia mogą stopniowo pogarszać ich stan. Skutki narażenia nie muszą pojawić się od razu, ponieważ choroby związane z azbestem rozwijają się często po wielu latach.
Wdychanie pyłu azbestowego może zwiększać ryzyko między innymi następujących chorób:
- Azbestoza – przewlekła pylica azbestowa prowadząca do zwłóknienia tkanki płucnej i pogorszenia oddychania.
- Międzybłoniak opłucnej – złośliwy nowotwór związany z narażeniem na włókna azbestowe.
- Rak płuc – ryzyko zachorowania rośnie przy kontakcie z pyłem azbestowym.
- Nowotwory krtani i innych narządów – również mogą mieć związek z długotrwałym narażeniem.
Do kiedy trzeba usunąć eternit?
W Polsce obowiązuje termin 31 grudnia 2032 roku na usunięcie wyrobów zawierających azbest. Wynika on z założeń rządowego Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032 oraz przepisów dotyczących bezpiecznego użytkowania i usuwania takich wyrobów.
Właściciel lub zarządca nieruchomości powinien rozpoznać, czy na działce znajdują się wyroby zawierające azbest, ocenić ich stan i uwzględnić je w wymaganej inwentaryzacji. Informacje o takich wyrobach są gromadzone w Bazie Azbestowej. Szczegółowy sposób zgłoszenia może zależeć od procedur przyjętych w danej gminie, dlatego formalności należy sprawdzić w urzędzie gminy lub właściwym organie administracji.
Do czasu demontażu właściciel powinien dbać o to, by płyty nie były naruszane. Nie wolno ich łamać, ciąć, szlifować ani przenosić we własnym zakresie.
Jak bezpiecznie usunąć eternit?
Demontaż płyt azbestowo-cementowych wymaga firmy, która ma przeszkolonych pracowników, odpowiedni sprzęt i może wykonywać prace z wyrobami zawierającymi azbest. Specjaliści organizują teren robót, ograniczają pylenie, zabezpieczają odpady i przekazują je do miejsca uprawnionego do przyjmowania tego rodzaju materiałów.
Nie demontuj eternitu samodzielnie. Próba zdjęcia płyt bez przygotowania może doprowadzić do uwolnienia włókien, narazić domowników i sąsiadów oraz skutkować naruszeniem przepisów. Sama maska czy odzież ochronna nie zastępuje procedur, sprzętu i doświadczenia wymaganych przy takich pracach.
Przy wyborze wykonawcy sprawdź, czy firma zajmuje się usuwaniem azbestu oraz zapewnia pełną obsługę formalną. Po zakończeniu prac właściciel powinien otrzymać dokumentację potwierdzającą prawidłowy przebieg demontażu i przekazanie odpadów, w szczególności:
- rachunek lub fakturę za wykonane prace,
- zaświadczenie o usunięciu wyrobów zawierających azbest,
- potwierdzenie właściwego zagospodarowania lub przekazania odpadów, jeśli przewiduje je procedura wykonawcy.
- dokumenty potrzebne do rozliczenia ewentualnego programu dofinansowania.
Jeżeli na dachu znajduje się stary eternit, nie próbuj samodzielnie oceniać jego bezpieczeństwa przez naruszanie powierzchni. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest kontakt z gminą oraz wyspecjalizowaną firmą, która oceni sytuację i zaplanuje legalne usunięcie materiału przed końcem 2032 roku.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W sprawach dotyczących stanu zdrowia skonsultuj się z lekarzem, a kwestie formalne i techniczne związane z usuwaniem azbestu potwierdź w właściwym urzędzie lub u uprawnionego wykonawcy.
