Eternit – do kiedy trzeba go usunąć?

Eternit zawierający azbest trzeba usunąć i unieszkodliwić najpóźniej do 31 grudnia 2032 roku. To jednak nie jest jedyny termin, o którym musi pamiętać właściciel nieruchomości. Co roku należy złożyć „Informację o wyrobach zawierających azbest”, zwykle do 31 stycznia. W 2026 roku termin przypadał na 31 stycznia.

Obowiązek	Termin	Częstotliwość	Gdzie złożyć
Usunięcie i unieszkodliwienie eternitu	Do 31 grudnia 2032 r.	Jednorazowo	Prace wykonuje uprawniona firma, a odpady trafiają do legalnego odbiorcy
„Informacja o wyrobach zawierających azbest”	Do 31 stycznia każdego roku	Co roku, aż do usunięcia azbestu	Gmina lub miasto w przypadku osoby fizycznej, marszałek województwa w przypadku przedsiębiorcy i osoby prawnej
„Ocena stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania”	Przed sporządzeniem informacji i przy wymaganej aktualizacji	Zależnie od wyniku oceny stanu wyrobu	Dokument przechowuje właściciel lub zarządca

Przewiń tabelę w bok →

Na czym polega obowiązek zgłoszenia?

Obowiązek dotyczy nie tylko właściciela domu z dachem z eternitu. Obejmuje także użytkownika wieczystego oraz zarządcę nieruchomości, na której znajdują się wyroby zawierające azbest. Stan materiału nie zwalnia z przekazania informacji. Zgłoszeniu podlega również pokrycie, które nie jest jeszcze popękane ani widocznie uszkodzone.

Dane są gromadzone w systemie Baza Azbestowa. W przypadku osoby fizycznej dokument składa się w urzędzie gminy, u wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Przedsiębiorca, spółka, instytucja lub inna osoba prawna przekazuje informację marszałkowi województwa.

Obowiązek może dotyczyć między innymi:

Właścicieli domów jednorodzinnych i budynków gospodarczych.
Użytkowników wieczystych nieruchomości z wyrobami azbestowymi.
Zarządców budynków mieszkalnych, gospodarczych i użytkowych.
Przedsiębiorców, spółek, instytucji oraz gospodarstw zatrudniających pracowników.

„Informacja o wyrobach zawierających azbest” oraz „Ocena stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest” to dwa różne dokumenty. Pierwszy opisuje między innymi rodzaj, ilość i miejsce występowania materiału. Drugi określa jego stan techniczny oraz pilność usunięcia albo zabezpieczenia. Informację sporządza się w dwóch egzemplarzach, a ocenę w jednym. Kopie należy zachować w dokumentacji nieruchomości.

Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

Brak informacji albo jej nieaktualizowanie może skutkować grzywną. Ryzyko dotyczy także sytuacji, w której właściciel samodzielnie demontuje płyty, transportuje je lub porzuca odpady. Wysokość sankcji zależy od rodzaju naruszenia i statusu podmiotu.

Rodzaj podmiotu	Naruszenie	Możliwa sankcja
Osoba fizyczna	Brak informacji albo brak jej aktualizacji	500–1000 zł, przy limicie do 5000 zł w skali roku
Przedsiębiorca lub osoba prawna	Naruszenie obowiązków związanych z pracami przy azbeście	1000–20 000 zł za pojedyncze naruszenie
Firma lub pracodawca	Rażące naruszenia zasad bezpieczeństwa, w tym brak wymaganych procedur lub szkoleń	Łącznie nawet do 200 000 zł w skali roku

Przewiń tabelę w bok →

Brak aktualnego zgłoszenia może też utrudnić udział w lokalnym programie finansowania demontażu, transportu i unieszkodliwiania eternitu. Wysokość i zasady wsparcia ustala organizator naboru, dlatego samo złożenie informacji nie gwarantuje dotacji, ale brak danych może wykluczyć nieruchomość z ewidencji lub naboru.

Jak postąpić, gdy na działce jest eternit?

Najprostsza kolejność działań wygląda następująco:

Sprawdź, czy na nieruchomości znajdują się płyty azbestowo-cementowe, elementy elewacji, rury lub inne wyroby zawierające azbest.
Sporządź „Ocenę stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania” oraz na jej podstawie przygotuj „Informację o wyrobach zawierających azbest”.
Złóż informację w urzędzie gminy lub miasta jako osoba fizyczna albo marszałkowi województwa jako przedsiębiorca lub osoba prawna.
Zachowaj kopię informacji, ocenę stanu i potwierdzenie złożenia dokumentów do czasu usunięcia azbestu.
Skontaktuj się z uprawnioną firmą, ustal zakres prac i sprawdź możliwość uzyskania lokalnego dofinansowania.

Po usunięciu wyrobów trzeba zaktualizować dane. Nie należy zakładać, że wcześniejsze zgłoszenie pozostaje aktualne bez względu na zmiany na nieruchomości.

Gdzie szukać środków na usunięcie eternitu?

Wiele gmin i powiatów prowadzi nabory finansowane między innymi ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz funduszy wojewódzkich. Dofinansowanie może obejmować demontaż, zabezpieczenie, transport i przekazanie odpadów do uprawnionego miejsca. Zakres pomocy, terminy i wymagane dokumenty są różne w poszczególnych samorządach.

Informacji o aktualnym naborze szukaj w urzędzie gminy lub miasta. Wniosek często trzeba złożyć przed rozpoczęciem prac. Wymiana pokrycia dachowego może być finansowana na innych zasadach niż sam demontaż i unieszkodliwienie eternitu, dlatego te kwestie należy sprawdzić osobno.

Nie demontuj eternitu samodzielnie. Kruszenie, cięcie i łamanie płyt zwiększa ryzyko uwolnienia włókien azbestowych. Prace powinien wykonać wyspecjalizowany podmiot, który zabezpieczy materiał, przewiezie go zgodnie z przepisami i przekaże do legalnego unieszkodliwienia. Samowolne usuwanie lub porzucenie odpadów może prowadzić także do odpowiedzialności karnej, w tym kary ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Najważniejsze rozróżnienie jest proste: 31 stycznia to coroczny termin raportowania, a 31 grudnia 2032 roku to graniczny termin usunięcia i unieszkodliwienia wyrobów zawierających azbest. Nie warto czekać z dokumentacją ani planowaniem prac do końca okresu programu.

Artykuł ma charakter informacyjny. Przy planowaniu prac przy wyrobach zawierających azbest należy sprawdzić aktualne wymagania w urzędzie gminy, u marszałka województwa lub u uprawnionego wykonawcy.