Tak, jabłka można wrzucać do kompostownika, ale tylko wtedy, gdy są zdrowe. Zdrowe spady, także lekko obite lub przejrzałe, nadają się do kompostowania. Owoce z pleśnią, brunatnymi ogniskami chorobowymi oraz twarde mumie owocowe trzeba usunąć z ogrodu, ponieważ mogą przenosić brunatną zgniliznę.
Jak rozpoznać jabłko nadające się na kompost?
Nie każde gnijące jabłko jest porażone chorobą. Naturalne mięknięcie po upadku, równomierne ciemnienie skórki czy lekko fermentacyjny zapach nie wykluczają owocu z kompostowania. Inaczej należy postąpić, gdy na powierzchni pojawiają się wyraźne plamy, nalot grzybni albo zasuszone, twarde fragmenty.
Największe zagrożenie stanowi brunatna zgnilizna. Porażone owoce szybko pokrywają się brunatnymi plamami i jasnymi, często koncentrycznymi pierścieniami zarodników. Z czasem kurczą się, wysychają i zamieniają w tak zwane mumie owocowe. Taki materiał może przetrwać w przydomowej pryzmie i stać się źródłem infekcji dla jabłoni w kolejnym sezonie.
| Cecha | Zdrowy spad | Porażony owoc – brunatna zgnilizna |
|---|---|---|
| Wygląd skórki | Równomiernie ciemniejąca, z obiciami lub bez nich | Brunatne, wyraźnie odgraniczone plamy, które szybko się powiększają |
| Miąższ | Miękki i jednolity, rozkładający się bez wyraźnych ognisk | Brunatny, miejscami zapadnięty, z twardymi lub zasuszonymi fragmentami |
| Zapach | Kwaśny, słodki albo lekko fermentacyjny | Często początkowo słabo wyczuwalny, mimo widocznych zmian |
| Nalot | Brak grzybni i pylących punktów | Biały lub szary nalot, pierścienie zarodników, widoczna grzybnia |
| Decyzja | Można kompostować | Nie kompostować, lecz usunąć z ogrodu |
Jeśli nie potrafisz jednoznacznie ocenić owocu, bezpieczniej potraktować go jako potencjalnie chorego. Szczególnej ostrożności wymagają jabłka znalezione pod drzewem, na którym widać zaschnięte kwiaty, porażone pędy lub pozostałe z poprzedniego sezonu mumie.
Jak poprawnie kompostować zdrowe jabłka?
Jabłka są wilgotną frakcją zieloną. Zawierają dużo wody i cukrów, dlatego szybko rozkładają się w obecności mikroorganizmów, ale mogą też zbić się w pozbawioną tlenu masę. Najlepiej postępować według kilku prostych kroków:
- Przebierz spady i odłóż wszystkie owoce z nalotem, brunatnymi ogniskami chorobowymi lub twardymi, zasuszonymi fragmentami.
- Większe jabłka przekrój, rozgnieć albo rozdrobnij. Mniejsze kawałki szybciej mieszają się z pryzmą i nie tworzą dużych, mokrych kieszeni.
- Dodaj owoce do kompostownika razem z materiałem brązowym, który zapewnia strukturę i dopływ powietrza.
- Nie wysypuj jabłek grubą, jednolitą warstwą. Układaj je cienko i mieszaj z suchą frakcją, a całość co pewien czas napowietrzaj.
Do mieszania ze spadami nadają się przede wszystkim:
- Słoma, która wchłania część wilgoci i rozluźnia pryzmę.
- Rozdrobnione gałązki tworzące wolne przestrzenie dla powietrza.
- Suchy, niepowlekany karton porwany na mniejsze kawałki.
- Suche liście, najlepiej bez domieszki liści z objawami chorób.
Orientacyjnie warto utrzymywać w pryzmie około 40% materii zielonej i 60% materii brązowej objętościowo. Jabłka powinny więc trafić do kompostownika wraz z wyraźnie większą ilością suchego materiału, zwłaszcza gdy są bardzo miękkie albo zaczynają fermentować.
Nieprzyjemny zapach zgnilizny lub amoniaku zwykle oznacza niedobór tlenu albo zbyt dużą ilość mokrych resztek. W takiej sytuacji trzeba przerzucić pryzmę widłami i domieszać gałązki, słomę, suche liście lub karton. Fermentacyjny, lekko alkoholowy zapach sam w sobie nie świadczy o chorobie owoców, ale sygnalizuje, że masa wymaga lepszego napowietrzenia.
Co zrobić z chorymi jabłkami?
Jabłek z objawami brunatnej zgnilizny, wyraźną pleśnią i mumii owocowych nie wrzucaj do przydomowego kompostownika. W takich warunkach nie ma pewności, że zarodniki zostaną unieszkodliwione. Nie zostawiaj też porażonych owoców pod drzewem ani nie przykrywaj ich jedynie liśćmi.
Możliwe sposoby postępowania obejmują:
- Głębokie zakopanie owoców na głębokości około 40–50 cm, z dala od korzeni drzew owocowych.
- Oddanie ich do bioodpadów, jeśli lokalny system odbioru dopuszcza taką frakcję.
- Przekazanie ich do PSZOK-u, zgodnie z zasadami obowiązującymi w danej gminie.
- Usunięcie mumii z gałęzi i zebranie wszystkich porażonych spadów, aby ograniczyć źródła zarodników.
Zdrowe jabłko może stać się wartościowym składnikiem kompostu, natomiast chore jest materiałem sanitarnym, który należy odizolować od pryzmy i drzew. Złota zasada brzmi: zdrowe owoce kompostuj, a owoce z objawami choroby usuń z obiegu ogrodowego.
